Gronkowiec

wielkie nazwiska książęce Europy, jak i siłą odśrodkową, co oddalała odeń wszelki element niearystokratyczny, odkryłem ucieczkę, w sensie materialnym, dla nazwiska Guermantes, użyczało mu ono bowiem ostatniej jego rzeczywistości — środowisko to uległo w swojej czysto wewnętrznej strukturze, którą poczytywałem za ustaloną, głębokiej zmianie. Obecność ludzi, których widywałem w sferach zgoła innych, a którzy, jak mi się zdawało, nie powinni byli nigdy przeniknąć do tej sfery, zdziwiła mnie jednak mniej niż ciepła familiarność, z jaką ich przyjmowano, zwracając się do nich po imieniu; pewien zespół przesądów arystokratycznych, snobizmu, który dawniej oddalał automatycznie od nazwiska Guermantes to wszystko, co z nim nie harmonizowało, przestał funkcjonować.*  Rozkręcone albo połamane sprężyny mechanizmu odpychającego przestały funkcjonować, przedostawały się tu tysiące ciał obcych, odbierając temu środowisku wszel-

* [przyp. autora] Pewni ludzie, którzy, kiedy stawiałem pierwsze kroki w wielkim świecie, wydawali wspaniałe obiady, na które zapraszali tylko księżne Marię i Orianę de Guermantes, księżnę Parany, i zajmowali u tych dam honorowe miejsca, uchodząc za najlepiej usytuowanych w ówczesnym towarzystwie — i było tak może — zniknęli bez śladu. Czy byli cudzoziemcami przysłanymi w misji dyplomatycznej, którzy wrócili do swoich krajów? Może jakiś skandal, samobójstwo, porwanie wzbraniały im pojawić się znowu w salonach albo może byli Niemcami. A że ich nazwiska zawdzięczały swoją świetność li tylko ich ówczesnej pozycji i że podobnych nazwisk nikt już nie nosił, nie wiedziano nawet, kogo mam na myśli, napomykając o tych ludziach, dukano z trudem ich nazwiska mniemając, że mówię o jakichś oszustach.
Osoby, które nie powinny były, według dawnego kodeksu towarzyskiego, znaleźć się tutaj, miały, ku mojemu zdumieniu, za przyjaciółki osoby prześlicznie urodzone, które przyszły nudzić się u księżnej de Guermantes li tylko z uwagi na swoje nowe przyjaciółki. Gdyż najbardziej charakterystyczną cechą tej sfery była fenomenalna zdolność do zdeklasowania.