Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 1
" CZARNAGÓRA   pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym Skreślił K. P. (Z kartą geograficzną.) Lwów 1869, Nakładem autora. "

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 2
"   CZARNAGÓRA. "

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 3
" CZARNAGÓRA pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym. Skreślił K. P. (Z kartą geograficzną.) Lwów 1869. Nakładem autora. — Z drukarni E. Winarza. W komisie u Karola Wilda. "

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 4
" I. Bóg stworzywszy świat, chodził po ziemi, siejąc góry i skały tak jak nasz wieśniak zasiewa zboże, a gdy przyszedł na miejsce dziś przez Czarnogórców zajęte, worek pękł — i reszta skał i gór padła na grunt... I oto dla czego kraj nie zna prawie równiny. Tak opiewa..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 5
" ojczyzny i cnoty obywatelskiej, piętrząc się wysokiemi górami jak pomnik wolności, jako przyszłości zapowiedź. Po nieszczęśliwej kossowskiej bitwie, ze wszystkich Słowian ten jeden tylko naród skrył się w góry, gotów do odporu, nie zachwiany, w męztwie i umiłowaniu kraju..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 6
" dziesięciu laty jeszcze zwiedzającemu Czarnogórę panu Lejean (1) pokazywano wysoko wznoszącą się po nad klasztor w Cetynie wieżę, nazwaną "wieżą czaszek, " na którą Czarnogórcy, po powrocie z wyprawy wojennej lub czety (2), wbijali zakrwawione głowy nieprzyjaciół. Wieża,..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 7
" zdziałały późniejsze zacofanie się? Na to znajdziemy odpowiedź w dalszym ciągu tej pracy. Najwłaściwiej zaś będzie w wstępnym rozdziale podnieść tę smutną uwagę, że mimo pokrewieństwa rasowego, mimo całej wagi jaką przywiązywać winniśmy do głębokiej znajomości..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 8
" Czarnogórcy są wysokiego wzrostu, zdrowi, a życie wojownicze, do którego nawykają od dzieciństwa, wyrabia w nich siłę, niepospolitą. Wolni zupełnie od wpływów cywilizacji, odgraniczeni od reszty świata, Czarnogórcy zachowali wszelkie przymioty Słowian początkowych. Obyczaje ich..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 9
" "wszyscy jego przodkowie pomarli śmiercią w łóżku!" Dawniej napady i zemsta były nietylko częstemi wypadkami, ale niejako powinnością i zaszczytem górali. Okropny zwyczaj ucinania głowy poległemu przeciwnikowi, należał do zasług wojaka. Przed kilku laty, kiedy wzbroniono..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 10
" czyzn, często brały ten obowiązek na się kobiety. Od zemsty skazańca mogła obronić — zdziwicie się zapewne — tylko kobieta. Zemsta przechodziła z ojca na syna, nieraz przez rody całe. Jeśli w czasie starcia padnie Czarnogórzec, towarzysze jego sami oddzielają głowę od tułowu,..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 11
" trzech ostatnich książąt złagodziły nieco te zwyczaje, trzeba było jednak w niektórych wypadkach czynić znakomite ustępstwa. I tak w kodeksie księcia Daniły z r. 1855 czytamy w artykule 34: "Jeśli ktokolwiek uderzy bez powodu brata swego Czarnogórca, bądź nogą, bądź cybuchem,..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 12
" Mimo tej pracy niewiasta nie jest uciemiężoną;, nie jest to niewolnica małżonka, posłuszna lecz upokorzona, rada każdej chwili zerwać nieznośny łańcuch — jak to niestety! dzieje się w niektórych krajach ucywilizowanej Europy. Obowiązki te przyjmuje jako rzecz naturalną, jako..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 13
" Oto jedno z podobnych wydarzeń zamknięte w ramy pieśni (1). A w górach hajduk (2) płacze i narzeka: — "Oj biadaż tobie mój Staniszku biada, Żeś wcześnie poległ od tureckiej kuli, A mnie nieszczęście, żem cię nie obronił''. Żale hajduka z gór w doliny płyną, Słyszy je..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 14
" Więc chrześcijanka kładzie szaty Turka, I broń zabiera na Dżengij zdobytą, Jatagan długi i strzelbę błyszcząca, I pistolety Dżengij - agi bierze, Siada na konia zdobytego śmiele, Jedzie przez góry i przez ścieżki jedzie; Przed każdą skałą krzyczy mężna żona: "Jeśli za..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 15
" wiernych żonach, i to z oburzeniem, który dokładnie przekonywa słuchacza, że grzech ten między zbrodnie się liczy. Kobieta używa najszlachetniejszych praw. Mężczyzna, którego obdarzy swą, opieką, chociażby popełnił zbrodnię, choćby zaciężyła nad nim najstraszniejsza zemsta,..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 16
" W pieśniach ciągle słyszymy podobne sprzeczności. Wojak i kobieta, poczytująca za szczęście krwawą śmierć mężczyzny, a za przekleństwo spokojną, tęskniąc i płacząc w ostatniej chwili przypominają dach swój rodzinny, szczęście domowe, wierną żonę lub zabitego męża...."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 17
" oczów na swego kochanka. Powiernikami jej radości lub miłości są drzewa i wiatry, romansowe gołębie, koń najczęściej, mężczyzna, po ślubie chyba. Złamanie przysięgi uważa się za grzech śmiertelny. I tak pyta się dziewica: Gdzież jest, ach gdzież jest kochanek mój drogi?..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 18
" strogi i zmory, a Świtezianki nasze, dla braku wód, zastąpiły mieszkające w górach wile. Pochodzenie wil stare jak świat; biedne stworzenia cierpią za kłamstwo swego rodzica — Adama. Adamowi, jak my o tem nie wiemy, ale co jest pewnem na Czarnogórze, po wypędzeniu z raju, matka..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 19
" nie przystępuje do przyjęcia Sakramentów. Fakt ten wymaga objaśnienia. Przepisy pokuty pierwotnego kościoła były bardzo surowe. Dzisiaj kościół prawosławny zmienił je wielce, zupełne zaś zastosowanie praw św. Bazylego ma miejsce tylko w Czarnejgórze. I tak: dopuszczający się..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 20
" własną ręką, ubiór i obuwie, a później w bratniej zgodzie zasiada około ogniska w domu księcia radzić o sprawie publicznej. Na zakończenie rozdziału podaję opis prześlicznego obyczaju, z którego, sądzićby można, jeden ze znakomitych naszych powieściopisarzy zaczerpnął..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 21
" II. Czarnogóra (Czornogora w języku krajowym,. Kara-Dagh po turecku, Movro-Vuni po grecku, Mol-Esija po albańsku, Monte -negro po włosku) jest to kraj niepodległy, stanowiący odrębne, samoistne księztwo. Pochodzenia nazwy kraju stanowczo wytłomaczyć nie można. Mariano Belizo (1),..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 22
" Kraj zawiera przestrzeni do 170 mil kwadratowych (1), leży między 36 a 37 stop. g. długości a 42 i 43 szerokości, graniczy z trzech stron z posiadłościami tureckiemi, a mianowicie: od północo-zachodu z Hercogowiną; od północo - wschodu z Bośniją i od południa z Albanją; z..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 23
" wewnątrz kraju odpowiadają także kierunkowi tych dwóch głównych pasm. Jeśli weźmiemy jezioro Skutarskie za punkt wyjścia, rozchodzić się one będą, od niego w promienie, podnoszące się coraz bardziej z południa na północo - zachód i północo-wschód, zawsze ku głównym..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 24
" wyżej miasta Podgoriec i stanowi granicę Czarnejgóry i Albanji nieco na północ od miasta Zablaku; spławną jest aż do Podgoriec, powyżej spady wody uniemożebniają, żeglugę; wpada do jeziora Skutarskiego. Zeta, o wiele mniejsza, zaczyna się na zachód od miasta Nikczycz w..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 25
" mią, aby znów po drugiej stronie wyjrzeć chwilowo. W ogóle znaczny brak wody, Mieszkańcy muszą często zbierać deszczową w cysternach, a gdy wśród gorącego lata zapasy jej nie wystarczają, znoszą ze szczytów gór śnieg, który służy za napój ludziom a zwłaszcza bydłu. Grunt w..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 26
" wyżej śnieg na kilka stóp wysokości pokrywa ziemię, dolina rzeki Czornojewickiej zieleni się gdyby na wiosnę. Deszcze spadają rzadko, zimą lub na wiosnę zazwyczaj i to nawalne. Masa wody; spadając kaskadami wzdłuż stromych pochyłości, niszczy i zabiera ze sobą wszystko; wątła..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 27
" dniego wiatru: winogrona, granaty, figi, cytryny, pomarańcze, oliwki, morwy, wreszcie, tytoń. Geograficznie księztwo całe składa się z dwóch głównych części: właściwej Czarnejgóry i Berdy; administracyjnie dzieli się ono na tak zwane: "nahije" czyli ziemie, a te znów na plemiona..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 28
" 5. Grahowo, od strony Hercogowiny, mała w ostatnich czasach od Turcji przyłączona do Czarnejgóry; miasto Grahowac. Berda, której część zdobytą została na Turkach, a część dobrowolnie złączyła się z Czarnogórą, dzieli się również na 5 ziem; te są: 1. Zupa na północy, po..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 29
" 3. Moracka nabija, po obu brzegach rzeki tegoż nazwiska; górną jej część zaludnili uskoki. 4. Piperska nahija, poniżej poprzedniej, na prawym brzegu rzeki Moraczy. 5. Kuczi nahija, górzysta, u podnóża góry Kora, posiada 3 plemiona, miasto Modan. Wszystkie wyżej wymienione miasta..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 30
" Porównywając dane statystyczne dzisiejszej ludności z dawniejszemi, zdziwić się wypada przyrostowi ludności. I tak (1): W wieku XVII. dochodziła ludność od 30 do 35. 000 mieszkańców osiadłych w 93 wsiach i przedstawiających 8000 strzelb (żołnierza). W r. 1812, kiedy francuzi..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 31
" czy też między skałami, jeśli tylko rydlem lub sochą, poruszyć ją mogą, ochraniają ten zasiew od wszelkiego wypadku i pielęgnują go ze starannością godną pochwały. Potrzeba w tym razie jest bez zaprzeczenia ważnym bodźcem do pracy; jednak głębokie tylko zamiłowanie gleby..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 32
" trawą, częściach jeziora. Tam wykarmia się ona szybko i rozpładza ikrę, z której robią rodzaj kawioru. Chów bydła na całej przestrzeni Czarnejgóry rozwinięty znacznie co do ilości, nie zaś co do gatunku. Pastwiska wszędzie naturalne, stada kóz i owiec znajdują, pożywienie na..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 33
" darzą nawiedzi, szczupłe zasoby wyczerpują się szybko, a nie mogąc inną drogą powetować strat poniesionych, muszą Czamogorcy, w obec grożącej nędzy, iść zarobkować za granicę (1). Siła fizyczna, z młodych, lat rozwinięta, obszerne daje im do tego pole na całym Wschodzie;..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 34
" mian kupują wszelkiego rodzaju wyroby fabryczne, płótna, sukna, żelazo, narzędzia, sól, cukier, kawę, wreszcie ołów i proch. Drugim targiem jest Antiwari, także nad Adrjatykiem; przedmioty handlu też same co i w Kattaro. Stosunek handlowy z reaztą prowincyj tureckich ogranicza się..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 35
" wyłącznego zajęcia pewnej części ludności, ztąd zatem i kupców, we właściwem znaczeniu tego wyrazu, w tym kraju nie ma. Monety własnej Czarnagóra nie posiada. W obiegu zwykłym są austryackie dukaty, cwancygiery i grajcary; złoto francuzkie, angielskie i rosyjskie, pięciofrankowe..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 36
" III. Rząd Czamejgóry jest monarchiczny absolutny, dziedziczny w rodzinie Piotrowiczów z Nieguczi, spoczywający w rękach pierworodnego. Dynastja ta panuje od r. 1697; utworzył ją Piotrowicz z Nieguczi — władyka pod imieniem Daniela — sprawujący władzę do 1737. Aż do r. 1851 t...."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 37
" Książe pobiera pensję zapewnioną listą cywilną, dochodzącą do 150. 000 fr. Na tę kwotę składa się część dochodu z rybołówstwa w Czornojewieckiej rzece i Skutarskiem jeziorze, i dochód z dóbr zwanych "Iwanbegowina", danych przez Jana Czarnego kościołowi cetyńskiemu; prócz..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 38
" jedna komnata jest przeznaczoną na posiedzenia zwyczajne, druga stanowi salę trybunału. Obie ozdobione są trofeami zdobytemi na Turkach, sztandarami, kosztowną bronią i portretami tak dawniejszych władyków, jak i książąt świeckich. W innej części pałacu przechowuje się archiwum i..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 39
" wiązanym stawić się do służby na każde zawezwanie księcia, bez prawa do żołdu. W danym' razie dosyć jest księciu ogłosić, że tylu ludzi, w takiem miejscu ma się zebrać na wyprawę mogącą trwać tyle i tyle czasu, aby się stawili przynosząc z sobą dostateczną ilość..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 40
" Procedura jest bardzo prostą. Strony jawią się przed trybunałem w towarzystwie świadków. Najprzód powód, później obrońca zabierają kolejno głosy; stronie przeciwnej nie wolno przeszkadzać pod żadnym pozorem. Następnie przesłuchują świadków, poczem interesowani odchodzą na..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 41
" Kary kodeksowe są następujące: śmierć, więzienie, chłosta, banicja i grzywny. Skazani na śmierć giną, rozstrzelani; uwięzionych używają do robót przy drogach publicznych. Prawo cywilne stosuje się głównie do małżeństwa i dziedzictwa.. Młoda dziewczyna może poślubić..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 42
" Biskup (władyka) używający tytułu: "metropolity Czarnejgóry i Berdy, Skutari i całego Przymorza", odbierał święcenie aż do r. 1769 od patrjarchy serbskiego zasiadającego w Ohrydzie. Po ucieczce do Rosji ostatniego patrjarchy Wasila i zniesieniu rezydencji, kościół czarnogórski..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 43
" górscy nie odznaczali się niczem od reszty ludności, zasiadali w karczmach szynkując wino, lub śpiewając pieśni na rynkach. Dopiero w końcu 1864 władyka nakazał, pod grozą zdjęcia sakry, używanie ciągłe stroju kościelnego i niegolenie brody. Pod względem wychowania publicznego..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 44
" wieś nie będzie miała swej szkoły tak jak ma już kościół. O literackim ruchu i druku nie wiele da się powiedzieć. Jedyna drukarnia istnieje w Cetynie, założona w początku XV stulecia; słynna niegdyś na cały brzeg Adrjatycki, umilknąć musiała wśród klęsk, jakie kraj ten w..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 45
" pokrycie wydatków rządowych, wojska i sądu, każdy dom płacił 60 par (1)". Podatek ten miał być uiszczany w dzień Wniebowzięcia Panny Marji do klasztoru w Cetynie. Jednakże ustawa ta albo nie była zastosowaną lub niepodobną do wykonania, gdyż wspomniany już pułkownik Vialla de..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 46
" oburzali się, starzy ruszali ramionami powtarzając: "Nie lękaliśmy się wielkiego orła (tak nazywają Piotra II. ), i nie mógł nas zmusić do płacenia podatków, czyż ten kogucik myśli że togo dokaże?" Młody książe nie zważał na niechęć i i szemrania, i w kodeksie z 1855 roku..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 47
" W drugiej połowie XIV. stulecia, przybyło do liczby istniejących państw nowe — niewielkie a powstałe siłą oręża i odważnych choć awanturniczych przedsięwzięć — Czarnagóra. W trzydziestu kilku latach, t. j. czasie od powstania, do tyle sławnej i smutnej w dziejach serbskich..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 48
" kilku panujących cudzoziemskiej rodziny, od dawna osiadłej w Albanji. Dzieje te zamierzamy przedstawić w pobieżnym szkicu, na jakie ramy tej pracy pozwalają, i o ile potrzebnemi się okazały do zrozumienia obecnego położenia i stanowiska księztwa. Wkrótce po śmierci serbskiego cesarza..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 49
" lickiego, który przodkowie ich opuścili, kiedy Stefan Duszan prześladował katolików. W r. 1367 Stefan Urosz V. padł zabity przez jednego z najpierwszych lenników Wukaszina, który przywłaszczył sobie władzę i koronę serbską. Synowie Balszy I. ujęli się krzywdy prawego następcy..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 50
" Wukaszina. W zamian za ten dar rozwiódł się z żoną;, a pojął Helenę, kobietę złych obyczajów, nie wstydzącą się publicznej rozpusty, którą wktótce do ślubie wypędził ale miasto zatrzymał. W r. 1385 korzystając z nieporządków w królestwie neapolitańskiem, i ze śmierci..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 51
" przez Balszów. Grzegorz pobił ich, ze Stefanem zawarł pokój, Andrzejowi i Mikołajowi wyłupił oczy, poczem wszedł w przymierze z cesarzem Serbji Łazarzem i ożenił się z córką jego Juwelistą, wdową po księciu Wołoszy. W wojnie z Turkami nie był równie szczęśliwym. Timur-Tasz..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 52
" Nadszedł rok 1389, opowiedziany w historji, wyśpiewany w poezji, najsmutniejszy w dziejach Serbji, rok klęski, z której do dnia dzisiejszego powstać nie może, rok bitwy na Kossowem polu, podeptania sztandaru chrześcijańskiego przez Muzułmanów. Sprawa, jakiej broniła Serbja, męztwo i..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 53
" Murada. Podanie tureckie głosi: że sułtan konając wydał jeszcze rozkazy, a Miłosz "obdarzony niepospolitą siłą zabił wielu gwardzistów, i po cudownych wysiłkach, trzy razy uszedł śmierci. Nakoniec, nie mogąc dobiedz do konia, padł rozsiekany". Wściekli od oburzenia Muzułmanie,..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 54
" wienie budzi już cześć dla bohaterów, cóż dopiero kiedy myślą przejdziemy szereg tych walk ofiarnych a mężnych, ten długi opór, to życie, którego dzień każdy wolny kosztował strumienie krwi! Mimo odwagi, chociaż nie brakło chęci, środki się wyczerpały i w r. 1394..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 55
" poszedł naprzeciw wroga i jeszcze raz go zwyciężył. W tymże roku udał się w odwiedziny do stryja Stefana Łazarewicza, zostawując zastępczo rządy Stefanowi Czerniejewiczowi. W drodze umarł.Śmierć jego zamyka dzieje i panowanie dynastji Balszów (1) Rządy Stefana Czerniejewicza, tak..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 56
" Wystąpienie wraże Skanderbeja (1444), wychowanego w Adrjanopolu w zwyczajach i wyznaniu mahometanskiem, przeciw Turkom, zawojowanie Albanji podległej sułtanowi, przyjaźń i przymierze, jakie pozyskał Stefan dzieląc trudy sławnego rycerza, wzmocniły nieco Zetę. Czerniejewicz umarł r...."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 57
" się dwóch synów Władysław i Włatko, trzeci Jarko, oddany na zakładnika w r. 1453, przyjął muzułmanizm i był wielkim ulubieńcem Mahomeda, a później zięciem i wielkim wezyrem Bajezida II. Renegat, zazdroszcząc wyniesienia się braciom, pobudził sułtana do zawojowania księztwa..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 58
" wagi; nie dziw więc, że po załatwieniu sprawy z Wenecją, dosięgła go zemsta sułtańska. Zetę zajęli muzułmanie, a książe próżno prosił o pomoc niewdzięczną Rzeczpospolitę. Dopiero w r. 1481, po śmierci Mahomeda, udało mu się odebrać Zablak. Związek z Wenecją nastąpił..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 59
" bierzemy tylko ostateczny wynik. Po wziętem od doży przyrzeczeniu, Iwan wraca do siebie; na progu czeka nań wierna żona, synowie i cała drużyna, książe najdłużej zatrzymał wzrok na Maksymie i załamał ręce w rozpaczy. Niebaczny ojciec wychwalał urodę starszego, i tem może..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 60
" się nigdzie bezpieczeństwa, uciekł do Stambułu (1) i przyjął islamizm, za co sułtan wynagrodził go nadaniem dziedzicznego urzędu Paszy Skutari. Albanja odpadła od Zety, Porta wysłała przeciw Iwanowi liczne siły, a książe w niepodobieństwie dalszego oporu spalił Zablak, ustąpił..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 61
" brat renegat napadł na Czarnogórę, lecz z wielkiemi stratami odparty, popadł w niełaskę sułtana. Na Grzegorzu V., ożenionym jak kilku jego poprzedników z wenecjanką, kończy się dynastja Czerniejewiczów i rządów świeckich książąt Czarnejgóry. Książe ten, ulegając namowom..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 62
" przyjęciem sakry od patrjarchy serbskiego w Ipsku, musiał być na ogólnym sejmie, Skupczynie, uznanym przez naród. I w tym wypadku wszelkie namiętności osobiste brały górę nad dobrem publicznem, które zawsze nadarzały dobrą, sposobność Paszy Skutari do nowych napadów. W tych..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 63
" W połowie XVI. wieku, po zawojowaniu Hercogowiny, pewna znakomita rodzina nazwiskiem Herakowicz, osiedliła się w Czarnejgórze i założyła wieś Niegucz. Rodzina ta zyskała wkrótce wielki szacunek ludności, i na elekcji potomek jej Piotrowicz, człowiek silnej wiary i charakteru, został..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 64
" zatruwaj ziemi Zety krwią jego, bo nigdy nic już nie zrodzi, a ty sam cześć stracisz. Żądaj, co chcesz, wszystko zapłacimy". Pasza nałożył niezmierny okup, który wypłaciła Zeta i Czarnogóra, sprzedając kościelne przyrządy. Po powrocie, na narodowem zebraniu, odezwał się..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 65
" muzułmanina dajcie jednego wieprza". Pobici przyjęli upokarzający układ (1706 r. ). Za panowania Daniela, rozpoczynają się pierwsze stosunki Moskwy z Czarnogórą. A stało się to w r. 1711, kiedy Piotr wielki, w dumnych zamiarach podbicia Turcji przez podniesienie przeciw niej Słowian..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 66
" biwszy dowódców górali, zniszczyli kraj cały, wymordowali wszystko co spotkali na drodze i uprowadzili 2. 000 niewolników, tak, że władyka musiał uciec z Cetynia pod opiekę Wenecji, w czem go naśladowali wszyscy niedobitcy i oszczędzeni opatrznościowo mieszkańcy. Sławne zwycięztwo..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 67
" wierzył naród dziedziczne prawa rządu, które aż po dzisiejszy dzień sprawuje. Panowanie następcy i synowca Daniela Sawy, człowieka pustelniczych usposobień, który więcej uroku znajdował w celi zakonnej niżeli w izbie obradnej lub na polu bitwy, odznacza się kilku ważnemi..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 68
" skwie, zapewniła pomoc i 3000 rsr. rocznie na naprawę cerkwi, przyznanych przez Piotra a nigdy nie wypłaconych. Podróże podobne i mięszanie się Moskwy w sprawy Czarnejgóry, jak to niżej zobaczymy, powtarzały się odtąd często, nie tak jednak, aby wolni górale uznali nad sobą..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 69
" 8000 rsr., hojność carowej nie mogła zabliźnić wszystkich ran Czarnejgóry, chwilowo jednak była niemałego znaczenia. Wasili, wychowany kosztem swego dziada Daniela w Austrji i Wenecji, mimo trudów panowania, oddawał się pracom literackim, czego ważnym pomnikiem jest wydanie, czasu..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 70
" Niespełniane zobowiązania Moskwy i potrzeby kraju zmusiły Wasila do powtórzenia odwiedzin, i w r. 1758 udał się do Petersburga. Otrzymał od Elżbiety 1000 dukatów (1) i nakaz wychowywania w zakładzie wojskowym petersburgskim piętnastu młodzieńców ze szlachty czarnogórskiej. W r...."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 71
" W tem miejscu przypominamy czytelnikowi tragiczny koniec nieszczęśliwego cara Piotra III. Czyn ten wywołał wielkie w Słowiańszczyźnie oburzenie. Otóż w początku 1767 r. zjawił się w Czarnejgórze awanturnik dalmackiego lub kroackiego pochodzenia, zwany Stefanem Małym, i ogłosił..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 72
" się Dołgorukiemu zdziałać tyle, że zaaresztował Piotra. Zdawało się, że samozwaniec zginie na palu, lecz wyrwał go z niebezpieczeństwa bardzo prosty środek. Dołgoruki osadził więźnia w domu zamieszkiwanym przez siebie, ponad własnym pokojem. Chytry Stefan, korzystając ze..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 73
" źle przygotowana mina wybuchła i powaliła go o ziem, zadawszy sześćdziesiąt dwie ran i odjąwszy wzrok. Upośledzony i nie mogący sprawować rządów, zamieszkał w klasztorze w Berczeli, w którym w r. 1774 zamordował go przekupiony przez paszę skutarskiego służący. Po usunięciu..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 74
" w niej wroga wiary swej, wolności i narodowości, nie chciała w kim innym uznać nieprzyjaciela, a wszystkie wysiłki kierowała do tych bohaterskich lecz często nieużytecznych a wiecznie niszczących walk. I nie było narodu na Zachodzie, ani jednego narodu, któryby pospieszył z ręką..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 75
" swej ziemi, postawiły tę osobistość na wyżynie religijnej czci dla całego narodu. Do dziś dnia Czarnogórcy przysięgają jeszcze na relikwie św. Piotra. Z żalem musimy się ograniczyć na suchem streszczeniu jego panowania, spędzonego w ciągłych zapasach orężnych, rokowaniach..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 76
" Moskwy, przyprawił go o stratę znacznych dochodów z Dalmacji, które pobierał jako głowa kościoła. Pierwsze lata panowania Piotra były pełne trudów i klęsk, z których aby wyjść zwycięzko, potrzeba było potężnych zdolności i wielkiej siły. W czasie pierwszego napadu Kara -..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 77
" Tak załatwiwszy sprawy z Albanją, Piotr zwrócił się całym umysłem na Adrjatyk. Zdobyć i posiąść port jeden, znaczyło na wieki zapewnić. sobie bezpieczeństwo ze strony Turcji i znaczenie w Europie. Tem pragnieniem powodowany i złudzony nadziejami Austrji i Rossji, wystąpił..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 78
" sarza do jenerała Marmont, list tegoż i jenerała Gauthier, które to dokumenta wraz z innemi podajemy w przypiskach. W r. 1813, przy pomocy floty angielskiej) władyka owładł Kataro, które mu przyznał jenerał Gauthier, kapitulując 29. października. Pełen nadziei, wysłał Piotr..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 79
" wysokiej Porty, winni być przeto przyjaźnie uważani na naszych granicach, my zaś spodziewamy się: iż oni tak samo działać będą względem naszych poddanych." Akt sułtański (1) piśmiennie przynajmniej uznał niepodległość Czarnejgóry, a tem samem udaremnił poprzednie napady,..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 80
" Aż dotąd, mimo powagi stanowiska, władyka nie miał urzędowej władzy wykonawczej; a jeśli ją zdobył, to jedynie osobistemi wpływami. Czarnogórcy stanowili konfederację wielu rodzin, rządzonych przez dziedzicznych naczelników. Piotr II. zapobiegł złemu, ustanawiając senat..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 81
" w drakami cetyńskiej. Władyka ten posiadł sławę znakomitego poety serbskiego. Następca Piotra Daniel I. (1), wróciwszy do kraju po śmierci poprzednika, zastał senat zbuntowany, a prezesa Pero, brata zmarłego władyki, przywłaszczającego sobie władzę najwyższą. Energiczny książe..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 82
" najgłówniejszą myślą i celem Czarnogórców, kwestją, która nieraz jeszcze głośniej się odezwie, jest ów legendowy sen Iwana Czarnego, którego kiedyś dobry duch obudzi, by na czele Słowiańszczyzny zawładnął Adrjatykiem. Jeśli odejmiemy z podania, co poezja podniosła do..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 83
" V.   W zbyt ścieśnionym może, lecz wiernym obrazie, przedstawiliśmy stan, dzieje i szereg walki Czarnejgóry, widzieliśmy, jak od dwóch wieków cięży nad nią ręka moskiewska, posuwająca ją zawsze tam, gdzie dążą zamiary pana północy, i jak smutnie kończyły się..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 84
" może; po za tem lud, jakim go widzieliśmy wieki całe, waleczny i bitny, kochający wolność, stuletniemi doświadczeniami nauczony: iż w wielu okolicznościach duch dobry obywateli przysparza sił i dziwnej dodaje im mocy. Wszystko zatem, co Rossja zrobić może, streszcza się do..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 85
" się pełnomocników Rossji: jaki jest stósunek Moskwy do Czarnejgóry, Ali-Pasza odpowiedział: "że Porta uważa Czarnągórę jako część składową Turcji, ale że nie myśli o zmianie rzeczy istniejących". A gdy przedstawiciele innych państw przyjęli to tłumaczenie w milczeniu,..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 86
" Piotr Pojowicz kapitan i ajent w Skutari, z życzeniem: zniesienia reszty blokhauzów, nowego oznaczenia granic, tajemnie zaś pozyskania portu i swobodnej żeglugi na jeziorze skutarskim, mimo przeszkód stawianych przez Moskwę w osobie ambasadora jenerała Ignatiewa, dzięki wpływom polskim,..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 87
" PRZYPISKI. 1.   ODEZWA PIOTRA WIELKIEGO DO CZARNOGÓRCÓW. Piotr, z łaski bożej car wszech Rossji, pozdrowienie szlachetnym, zacnym i szanownym metropolitom, kniaziom, wojewodom, serdarom, aramdaszycom, kapitanom i rycerzom, i wszystkim tak buchownym jak świeckim, wyznającym..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 88
" siadłości, i już nie tylko orężem, ale przez chytrość i podstęp. Uwiedli biednych i sieroty, ofiarując im najprzód swą opiekę, a obchodząc się z niemi później jak wilk z jagniętami. Rozbili wojska chrześcijańskie i zabrali bezprawnie wiele krajów, a teraz niszczą je..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 89
" pie, aż po dzień swej niedoli. Winniście okazać się godnymi tej chwały waszych przodków, którą im Bóg zgotował. Winniście złączyć się z naszemi żołnierzami, uzbroić się przeciw wspólnemu wrogowi chrześcijan, i walczyć za wiarę i ojczyznę, sławę i cześć, za wolność..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 90
" nad morzem, naczelnikom czarnogórskim, wojewodom, kniaziom i kapitanom, jak również i innym naczelnikom duchownym i świeckim ludu czarnogórskiego, nasze pozdrowienie cesarskie. My cesarzowa, przyjmowaliśmy czarnogórskiego metropolitę Wasila i gubernatora tutaj zmarłego Stanisława..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 91
" prawdziwą wiarę i starą wolność, odziedziczoną po swoich przodkach. Wiadomem jest również, jakiej bezcześci, gwałtów i tortur dopuszczają się muzułmanie w nienawiści swej do chrześcijanizmu. Dzień jeden nie minie, aby nie przelano krwi chrześcijańskiej naszych braci i..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 92
" więc spodziewamy się mocno, że ten, który w swem ręku trzyma wojnę i pokój, pobłogosławi nas, jak dotąd sprzyjał przedsięwzięciom naszym, które głosiły wszędzie chwałę jego imienia i cześć. Ludy prawosławne, greckie i słowiańskie! podnieście dla was i potomków waszych..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 93
" Art. 3. Nigdy Czarnogórcy nie będą płacić podatków dworowi austrjackiemu. Art. 4. Jeśli ziemie serbskie uwolnią z pod panowania tureckiego, Zeta wyższa i niższa i trzy fortece: Podgorica, Spuż i Zablak i przestrzeń aż po kotłowinę Bojany, przejdą na własność Czarnejgóry, jak..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 94
" 5. 3. Lipca 1804 r., Czarnogórcy na sejmie głównym, odpowiadając na przedstawienia Moskwy, wystosowali piśmienną, odezwę na ręce posła rosyjskiego Iwelicza, z której podajemy ustęp najbardziej charakteryzujący pojęcia górali o obowiązkach religijnych i stosunku do caratu: "0..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 95
" siedztwo jego krajów granicznych i stanowisko Czarnejgóry wymaga. Ponieważ nieprzyjazna pora przeszkodziła przybyciu tego konzula, myślę: że uczynię zadość życzeniom mego monarchy, posyłając tymczasowo oficera naszej armji. Oficer wyznaczony wręczy W. E. list niniejszy. Rozkazałem..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 96
" wojen nieszczęśliwych a później opuściła. Niechaj Czarnogórcy nie mieszają się do spraw wielkich państw, niechaj zachowają spokojność i przyjaźń dla Francuzów swych sąsiadów, gdyż w takim razie tylko zapewnić mogą sobie szczęście, niepodległość i bezpieczeństwo." Racz..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 97
" Art. 2. Niepodobnem by było zachowanie jedności, jeśliby nie było kary na występnych, dlatego też tworzymy i ustanawiamy prawa. Jeśli Czarnogórzec zabije jednego z braci swych Czaruogórców albo Berdianów, lub też innego pochodzenia człowieka, bez ważnego powodu lecz rozmyślnie..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 98
" Art. 6. Jeśli w sprzeczce uniesie się jeden przeciw drugiemu i ram' go pałaszem lub bronią palną, obaj powinni być stawieni przed sędziów, którzy wyśledzą, który z nich wywołał kłótnię. Przez czas trwania sądu zabrania się stronom wszelka bójka i zemsta. Rozpoznawszy czyny i..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 99
" matkę, lub jej krewnych albo sąsiadów, jeśli jest sierotą, według ustaw i obrządku religijnego: ten wypędzony zostanie jako porywający córkę bliźniego i nie znajdzie schronienia na naszej ziemi, a dobra jego, po oszacowaniu sprzedane będą i rozdzielone, jak to się czyni z..."

Czarnagóra pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym cz. 1 - strona 100
" cowaniu przez sędziów przedmiotów skradzionych, które winny być wyszczególnione w podaniu, każe się zapłacić ich wartość, a prócz tego stosowne wynagrodzenie i kara; tak najprzykład: za przedmiot kosztujący 1 piastra, wynagrodzenie oznacza się na 5 piastrów, a kara na 10...."