Cyprian Norwid. Próba - strona 1
" Stanisław Brzozowski   CYPRIAN NORWID PRÓBA   "

Cyprian Norwid. Próba - strona 2
" Utwory Norwida są jak mowa ruin. Bo i zwaliska mó wi ą . M ó wi ą opuszczeniem, samotno ś ci ą , cisz ą ... Ale nie dochodzi do nas ta ich mowa. By nawet milczenie s ł ysze ć , trzeba je zbudzi ć . I wszelkie milczenie us ł yszane jest ju ż zm ą cone...."

Cyprian Norwid. Próba - strona 3
" Myś l Norwida samego bywa takim przechodniem. Zrywa si ę i ruchem swym osypuje zwaliska, a potem patrzy w perzyn ę , zdumieniem, ż alem i szacunkiem zdj ę ta: to wi ę c by ł o we mnie. Bo ruiny porasta pleśń : niepami ęć o samym sobie. Bo bierze je w posiadanie..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 4
" To tylko poznać mo ż na, co si ę uwa ż a za utracone. Ż egnanie i roz łą ka s ą j ę zykiem ruin. „ Byli ś my" - m ó wi ą kamienie... On sam nazywał siebie poet ą   „ ruin nieplastycznych" i pisa ł :   „..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 5
" Ż e z g łę bi serca b ł ogos ł awi ć Chciał bym — bo tyle mog ę   — reszt ę nie ja: — Bo ja tam koń cz ę si ę , gdzie mo ż no ść moja."   Nad znaczeniem ruin i cmentarzy myś la ł Norwid wiele i powiedzia ł o nich to..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 6
" Niby koron ą pracy b ę d ą c sprawiedliw ą ," Czym był cz ł owiek, kt ó ry dorobi ł si ę tego, by m ó c na w ł asn ą dusz ę patrze ć jako na ruin ę w proch id ą cej, przez codzienno ść rozkradanej, murszej ą cej ca ł o ś ci?..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 7
" By stwierdzić , i ż jest wieczna, cz ł owiek nie mo ż e nic innego uczyni ć , jak jeno siebie dla prawdy zaprzeczy ć . Wtedy tylko prawda stoi, gdy stoi na „ naszym grobie". Kto prawdy poza gr ó b nie my ś li, komu ś mier ć , zniszczenie jest przeciwko..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 8
" Co si ę kaskad ą stworzenia wytacza Z ogromnych Boga piersi."   Pisał te ż niedaremno w li ś cie: „ ... za te twarde warunki mam ci ja inne pociechy moje, ale tych nikt nie pojmie i zna ć mo ż e okrom, gdyby t ą drog ą szed ł , a t ą..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 9
" a czynić w wieczno ś ci lub przynajmniej w wiekach trzeba. Bo to jest tragedia, ż e a ż eby nawet wiek ó w spraw ę czyni ć , trzeba j ą czyni ć dnia jakiego ś , chocia ż by tylko dlatego, by dniowi temu zaprzecza ć . „ A bywaj ą pory, kiedy nie daj..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 10
" nie b ę dzie generalnej ruiny ca ł ej tej wie ż y, o ile prawa Bo ż e nic nie niszcz ą , zas ł aniaj ą c ka ż d ą katastrof ę sprzed oczu ludzkich konsekwentno ś ci ą , z jak ą katastrofy dziej ą si ę . To tylko lichy robotnik musi wiele narobi..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 11
" To znaczy: kajdan się nie czuje, bo wrastaj ą w cia ł o. To znaczy: niewoli się nie czuje, bo dusza staje si ę niewolnic ą . Ś liny na twarzy si ę nie czuje, jak ą plwa ż ycie, bo ha ń ba sta ł a si ę chlebem powszednim. o cał o ś ci si ę nic..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 12
" g ł osem: „ O krzyk, kt ó ry by ł by z tego pokolenia". „ Obecno ś ci ledwo si ę doziera ł e ś , ale jeszcze nie ogl ą da ł e ś jej - nie masz wi ę c czego ucieka ć ; widzia ł e ś zapewne wielo ść dzieci uganiaj ą cych si ę za..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 13
" Dzień rodzi jednodzieime ż ycie i je trawi. Prawda trwa. Z niej są ruin gmachy. Dlatego prawd ę stawia si ę na swoim grobie. Do ż adnej innej mowy nie dadz ą si ę por ó wna ć s ł owa ruin. Czł owieka tu nie ma, Ginach stoi na jego grobie. I kiedy pł acze..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 14
" Lecz jest to ironia dziwna: szydzi spokojem. Jest zbyt mą dra, by gniew mia ł a w sobie. Moż na rzec, ż e jest w niej wyrzut: dlaczego przechodniem by ć chcesz tylko, dlaczego przechodniem? Go ś cin ę mamy dla wiek ó w, budowa ł y j ą wieki: dzieci ę wiek ó..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 15
" Ż yciowe sprawy za ł atwiaj ą si ę gdzie ś w dole: tam rodz ą si ę ; wzruszenia, cierpienia bol ę , rado ś ci, tam wabi i rozczarowuje ś wiat rzeczy. My ś l Norwida, w ł a ś ciwa jego dusza, jest ponad tym. Mo ż na by rzec, ż e w ka ż dej..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 16
"   „ ...palec Bo ż y za ś wita ł nade mn ą , Nie zdają c liczby z rzeczy, kt ó re czyni, Ż y ć mi rozkaza ł w ż ywota pustyni!" Istotnie wydaje się , ż e od pocz ą tku towarzyszy ł o mu prze ś wiadczenie, ż e nie masz ż ycia w..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 17
" cia moje nie są rzeczy przywidzenia i sza ł u — pisze — Pan B ó g je jeden mo ż e zniszczy ć , a po ł o ż y ł em w Nim nadziej ę ." Czyni wra ż enie, ż e dana mu jest spokojna wiedza. Spokojna wiedza, ż e tylko wieczne, tj. wiecznie trwa ć..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 18
" Nie widzia ł em, zaprawd ę , jak widzi si ę ca ł o ść , Alem by ł na przedsionku Jego Jeruzalem" - pisze on sam o tym. Mamy wi ę c wyk ł adniki stylu Norwida. Treść konkretna jest tu tylko ł udz ą cym przypadkiem. Istotn ą tre ś ci ą..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 19
" „ Nie wzi ął em od was nic, o wielkoludy, Pr ó cz dr ó g zaros ł ych w pio ł un, mech i szalej, Pr ó cz ziemi kl ą tw ą spalonej i N u d y." Aż wreszcie nadchodzi mgnienie, gdy przez ż ycie zbudzona wieczno ść widzi siebie. Norwid jest u szczytu. Styl..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 20
" Pod tym wzglę dem s ą dz ę , ż e p. Zenon Przesmycki ma s ł uszno ść : bez Norwida romantyzm polski by ł by niezupe ł ny. Powiedzia ł bym, ż e Norwid - spok ó j s ł owa w siebie zapatrzonego i wspartego na sobie - tkwi ł by w romantyzmie polskim w..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 21
" Jedynym skarbem jest sł owo. S ł owo i nar ó d — to jedno. Lecz czy ja jestem cz ł owiekiem s ł owa? Oto jest stanowisko Mickiewicza. S ł owo wypowiedzie ć mo ż e tylko ten, kto wypowiadaj ą c je, z siebie fa ł szu nie przymiesza: cz ł owiek czysty. I..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 22
" na ż adnym uznaniu obecno ś ci. Nie ze skutk ó w, jakie rodzi ono i wydaje, wiar ę czerpie w S ł owo, lecz tylko z tej jedynej rzeczywistej si ł y - prawdziwo ś ci. Był z tych, kt ó rzy wierzyli, ż e moc ą s ł owa s ą nie s ł uchacze, lecz to..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 23
" Słó w niewys ł uchanych sam B ó g jest s ł uchaczem. I to jest okreś lenie jego: ojczyzna s ł owa. Norwida każ de s ł owo tam idzie, a wyda ć si ę mo ż e, ż e stamt ą d wraca. Bo o naturze sł owa rozstrzyga jego t ę sknota. Tę sknota s ł owa jest..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 24
" A ziszczeniem. I w głę bi duszy utajone s ł owo W kryształ   ś cina ł o si ę , Ten nieskaż ony, Jakim B ó g milczy, Kiedy w siebie wglą da. I w ko ś ci ół z kryszta ł u Na sobie wsparty, W siebie zasł uchany, Dusza si ę moja zestrzela ł a ca..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 25
" Nie pierwszy Norwid ulegał pokusie zas ł uchania si ę w niezm ą conej ciszy wiecznej jedno ś ci. W zmierzchowej godzinie staroż ytnego ś wiata s ł ysza ł j ą najg łę bszy z jego m ę drc ó w Plotyn. Po cóż by ł o bloki Marmuró w czystych Z g..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 26
" Po co si ę wysila mowa ż yj ą cych, Kiedy prawdę g ł osi Samo milczenie? Sofoklesowa harmonia boleś ci I Platonowskich s łó w Mą dro ść z ł ocista W ciszy mieszkaj ą , O ile są prawd ą , To, co w nich d ź wi ę kiem jest, Jak dź wi ę k..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 27
" Gdy raz się sta ł y, Jak niezmą cone, Wieczne SK Ą D nie b ę d ą . Norwidowi jednak jedność mia ł a by ć nie schroniskiem znu ż enia, lecz opok ą i r ę kojmi ą w przysz ł o ść wyt ęż onej wiary. Chociaż   ź le m ó wi ę ; tu..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 28
" Oto jestem pos ą g, Jaki si ę stawia Zmarł ym na mogile. Posą g stawiony w ś r ó d wieczystej pustki. I nie przyjdzie Sł awa Tutaj wspominać . Nikt si ę nie sk ł oni tu, I nikt nie zał ka. I kamienia ł em W pysznym serca mę stwie. Ł ez mych nie..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 29
" I milczenie chowa, Bo wszelka mowa jest jeszcze potrzebą , I braku g ł osem Jest każ de wo ł anie. Przeto, ż e milczysz, Wierzą w ciebie, Bo ż e! Przeto jest cisza, Ż e ty ni ą oddychasz. Przeto jest spok ó j, Ż e jest tylko prawdy Gmach kryszta ł owy,..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 30
" Walk naszych zamę tu. W Tobie ja ż yj ę , Z Twojego orszaku Rycerz, Przez wiarę swoj ą skamienia ł y. Rdza mnie przegryza, Sypią si ę kamienie, Ja - nieporuszony, Nic niewidz ą cy, Jak tylko - To samo Twojej wiecznoś ci. Na czo ł o moje Krzak pachną..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 31
" Wszystko przemija: Twarze, czucia, ludzie, Myś li zgie ł kliwe I s ł owa zwodz ą ce, Grozy ł yskania I ś wiat ł a pieszcz ą ce, Kwiat ó w zapachy, Kobiet mię kkie d ł onie, Serc ciche szepty, W wieczorne zorze Dusz zapatrzenia, Wszystko przemija, Nic się..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 32
" To samo! - zabrzmi ś mier ć , To samo! - milczy B ó g. To samo - trwa kamienne W mym sercu! Wszystko wiem: Ponad księ g ą losu, Pochylony stoję , I w niej przewracam karty. Prę dzej Niż los..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 33
" I ś mier ć   — jest to samo! I tu, i tam Jedno jest milczenie. Gł o ś niejszy nad wszystko, Nad wszystko brzmią cy Jest jego g ł os, Tego, któ ry m ó wi — A m ó wi ą cym nie jest, Ani też s ł yszy, Gdy woł a, Bo jedno jest Jego mowa I jego..."

Cyprian Norwid. Próba - strona 34
" Tego jednego, Któ re jest To samo. Gwiazdy by szalał y I w krwawym gniewie Spadał yby s ł o ń ca, Jeś liby jego Ciszy Nie s ł ysza ł y. Przeto, ż e milczysz, W ciebie wierzę , Panie, C óż mi rzec mo ż esz Nad swoje milczenie...."